و بسا كه استاد را در مقام تعريف اين مطالب ناتوان بيند ، چه ، استاد نتواند الفاظى را كه نزد ارباب فن متداول است تغيير دهد و نتواند با جمله‌ها و الفاظى آسانتر كه در خور فهم مبتدى باشد ، اين نكته‌ها را باز گويد ، و بسا كه استاد خود نيز در بيان اين الفاظ و مفاهيم پيرو ديگران و مقلَّد پيش كسوتان خود باشد ، و در استدلال به قول اين و آن تمسّك جويد و اقوال و نظريه‌هاى آنان را در اين مطالب معتبر بشناسد ، و آن را دليل و حجت و برهان بداند . فرضا كسى بوسيلهء استاد ، زيادتى را بر اجسام دريابد امّا لزوم سكون را در نيابد مگر اينكه رنج بسيار برد و زحمت استاد كشد و زمانى دراز بگذراند و روزگارى دراز در ظلمت حيرت و حسرت براى دريافت مطالب بسر آورد و مانند شتر كور حركاتش ناموزون و غير طبيعى باشد ، و در كشاكش تناقض و تعارض احتمالات و شبهات حيران و سرگردان سير كند تا پس از رنج بسيار طرفى را بر طرفى و قولى را بر قولى با اعتقاد ضعيف و با حدس و گمان ترجيح دهد و هر گاه به اشكالى بزرگ و مهمّى عظيم برخورد كند باز به همان حالت نخستين درآيد و غرقه تحير و ترديد گردد . و از سر كوشش در مقام كشف مطلب برآيد . بنا بر اين ، تا هنگام مرگ ، پيوسته در تحير و ترديد بسر برد . حتى در دم مرگ نيز شايد آنچه را دليل راه دانسته است در نظرش باطل جلوه كند . حالى كه پيش از اشتغال به اين علم ، با همان معرفت اجمالى ، به مؤثر و موجد حقيقى اعتقادى كامل و ايمانى راسخ داشت ، و از احتمال عروض شبهه و طعن و قدح در امان بود .